Markt
Gepubliceerd op 28 september 20265 min leestijd
Onroerend goed schenken: tarieven per gewest
De redactie van Immolytics
Een woning schenken in België kost niet overal hetzelfde. De schenkingsrechten zijn een gewestelijke bevoegdheid, dus Vlaanderen, Wallonië en Brussel rekenen elk hun eigen tarieven en vrijstellingen op de waarde van het goed. De notariële akte en de aangifte verlopen in grote lijnen gelijk. Hieronder lees je welke regels per gewest spelen en welke documenten je vooraf regelt.
Schenkingsrechten: het gewest bepaalt het tarief
De schenkingsrechten worden geheven door het gewest waar de geschonken woning ligt. Je woonplaats verandert daar niets aan: een goed in Vlaanderen volgt de Vlaamse regeling, een goed in Wallonië of Brussel volgt die van dat gewest.
Schenk je een woning, dan kijkt de notaris eerst welk gewest bevoegd is. Dat lijkt evident, maar bij goederen in de rand rond Brussel of langs de taalgrens is het dat niet altijd. De tarieven, de schijven en de vrijstellingen zijn per gewest vastgelegd, dus een verschil van enkele kilometers kan een verschil in kosten betekenen.
Schenkingsrechten zijn iets anders dan erfbelasting. Schenk je vandaag, dan betaal je nu; erfgeld komt later en valt onder een andere regeling, die eveneens per gewest verschilt. Twijfel je tussen schenken en laten erven, dan rekent de notaris beide scenario's door op jouw waarde.
Hoe bepaal je de waarde van de geschonken woning?
De waarde die in de akte staat, is de basis voor de schenkingsrechten. De notaris vertrekt van de marktwaarde op het moment van de schenking, niet van de prijs die je zelf ooit betaalde.
Een te lage waardering is geen voordeel. De bevoegde gewestelijke dienst kan de aangegeven waarde later herzien, en dan betaal je alsnog bij, met interest. Een onderbouwde schatting vooraf vermijdt dat gesprek. Je kan een schatting van je woning aanvragen, en de vastgoedprijzen per gemeente op deze site geven je de mediaan en de evolutie in jouw gemeente.
Vergelijk niet enkel met je eigen gemeente. De vergelijkingspagina zet buurgemeenten naast elkaar, en de gemeentepagina's, zoals die van Lichtervelde, tonen de kengetallen per deelgemeente. Zo zie je of de waarde in de akte houdbaar is.
Reken ook de staat van het goed mee: een dak dat aan vervanging toe is of een verouderde verwarming drukt de waarde, en dat mag in de akte staan. Met de gratis tools op deze site maak je die inschatting zelf, zonder verplichting.
PEB, renovatie en de regels per gewest
De PEB-verplichtingen bij een schenking verschillen per gewest, en ze zijn niet automatisch dezelfde als bij een verkoop. In Wallonië is een PEB-certificaat verplicht bij de verkoop en de verhuur van een woning, zonder renovatieverplichting met deadline. In Vlaanderen bestaat een renovatieverplichting die aan de verkoop gekoppeld is, niet aan elke overdracht van een goed.
Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest legt prestatiedoelen per woning vast, met datum, en dat staat los van een verkoop. Voor een schenking betekent dat: vraag aan je notaris welke attesten en vermeldingen in jouw dossier moeten zitten en welk gewest bevoegd is. Ga er niet van uit dat de regels van een verkoop een op een overgaan op een schenking.
Wat wel doorweegt, is de energieprestatie zelf. Een woning met een zwak PEB-label is minder waard en moeilijker te verhuren of door te verkopen. De gidsen op deze site leggen uit hoe je een PEB leest en welke documenten je bij een overdracht verzamelt.
Primes voor renovatie zijn gewestelijk, hangen af van de factuur en van criteria die per gewest en per dossier worden getoetst. Reken dus niet op een vast bedrag en check de voorwaarden bij de bevoegde gewestelijke dienst.
De notariële akte: stappen en documenten
Een schenking van onroerend goed in België gebeurt bij notariële akte. De notaris stelt de akte op, doet de aangifte bij de bevoegde gewestelijke dienst en zorgt voor de inschrijving. Zonder akte is de schenking niet geldig.
De voorbereiding verloopt in vijf stappen:
- Bepaal de waarde van het goed en leg ze schriftelijk vast.
- Verzamel de stukken: eigendomstitel, recent PEB-attest, kadastrale gegevens en de identiteitsbewijzen van schenker en begiftigde.
- Bespreek de voorwaarden: vruchtgebruik, naakte eigendom, eventuele lasten of wederkerige bedingen.
- Onderteken de akte bij de notaris.
- Betaal de schenkingsrechten binnen de termijn die in het dossier wordt vermeld.
Schenk je aan meerdere kinderen, dan bepaalt de akte wie wat krijgt en of er een verrekening gebeurt. Een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik is gebruikelijk: de schenker blijft het goed gebruiken, de begiftigde wordt naakte eigenaar.
Wil je eerst een onafhankelijke blik op de waarde voordat je naar de notaris stapt? Bekijk het overzicht van kantoren of neem contact op.
Wat kost een schenking naast de schenkingsrechten?
Naast de schenkingsrechten betaal je het ereloon en de kosten van de notaris, en in sommige dossiers bijkomende attesten. Reken ook bankkosten mee als de begiftigde de woning wil financieren of een lopende hypotheek wil overnemen.
Voor wie een pand zoekt in plaats van er een weg te schenken, zijn openbare verkopen een apart spoor: daar koop je op een veiling, je schenkt er niet. Wie de markt in zijn gemeente wil volgen, gebruikt de gemeentepagina's en het overzicht per gemeente.
Wil je de cijfers van jouw gemeente in één document? Een rapport per gemeente en het Pépites-abonnement staan op de pagina tarieven en formules. De veelgestelde vragen bundelen de vragen die we het vaakst krijgen over kopen, schatten en verkopen in België.
Veelgestelde vragen
Betaal je schenkingsrechten in het gewest waar je woont of waar het goed ligt?
Je betaalt ze in het gewest waar de geschonken woning ligt. Je eigen woonplaats verandert daar niets aan, ook niet als je in een ander gewest woont dan waar het goed staat.
Moet er een PEB-certificaat zijn bij de schenking van een woning?
Dat hangt af van het gewest en van de aard van de overdracht. In Wallonië is een PEB-certificaat verplicht bij de verkoop en de verhuur van een woning, terwijl Vlaanderen en Brussel eigen regels hebben. Laat je dossier door de notaris toetsen.
Is schenken goedkoper dan een gewone verkoop?
De vergelijking gaat mank, want het zijn twee verschillende heffingen met eigen tarieven en vrijstellingen per gewest. Schenkingsrechten, registratiebelasting bij een verkoop en erfbelasting later vallen niet onder dezelfde regels, en de notaris rekent de scenario's door op jouw waarde.
Blijf op de hoogte van de vastgoedmarkt
Ontvang trends, analyses en nieuwe tools via email.
Geen spam. Eén klik om uit te schrijven.