Beding van aanwas: samen kopen zonder huwelijk

Wat zijn de fiscale gevolgen?

De fiscale gevolgen hangen af van de Regio waar de woning ligt. De regels voor registratie- en erfbelasting verschillen in Vlaanderen, Wallonië en Brussel. Controleer daarom altijd de regels van uw eigen Regio bij de notaris of bij de bevoegde overheid.

In de praktijk kan de langstlevende bij overlijden erfbelasting of schenkingsrechten verschuldigd zijn op het aandeel dat aanwast, volgens het tarief van de Regio. Het tarief tussen niet-gehuwden ligt doorgaans hoger dan tussen gehuwden. Een vast bedrag noemen we hier niet, omdat het per Regio en per situatie verschilt.

Raadpleeg ook de uitleg van de woordenlijst voor begrippen als volle eigendom, vruchtgebruik en blote eigendom. Wie de financiering bekijkt, vindt achtergrond op de pagina over hypotheekrente.

Alternatieven en aandachtspunten

Een beding van aanwas is niet de enige oplossing. U kunt ook een testament opmaken, een keuzebeding opnemen of de woning in onverdeeldheid kopen met een samenlevingscontract. Een keuzebeding laat de langstlevende kiezen: de volle aanwas of een andere verdeling. Dat geeft meer ruimte maar ook meer onzekerheid voor de erfgenamen.

Bij ongelijke inbreng is het slim om dat in de akte vast te leggen. Draagt de ene partner veel meer bij, dan kan een gewone aanwas oneerlijk uitvallen. Spreek de verhouding af en laat ze opnemen, zodat bij een breuk of overlijden duidelijk is wie wat inbracht.

Denk ook aan de staat van het pand. Het EPC en de verplichtingen bij verkoop in uw Regio kunnen de waarde en de kosten beïnvloeden. Vergelijk gemeenten met de vergelijkingstool en bekijk vastgoedprijzen voor uw zoekzone.

Wat kost het en hoe regelt u het?

U regelt het beding altijd bij de notaris, voor de ondertekening van de aankoopakte. De notaris legt de gevolgen uit, controleert uw gezinssituatie en stelt de clausule op. Vraag ook naar de kosten en de belastingen van uw Regio, want die staan niet vast.

Voor u tekent, laat u het pand best waarderen. Een correcte waarde helpt bij de verdeling van de inbreng en bij latere fiscale berekeningen. Gebruik de schatting of vraag een schattingsverslag aan. Zoek een kantoor in de buurt via kantoren of immokantoren. Meer rekenhulp vindt u bij de tools.

Wat gebeurt er met de hypotheek en de lening bij overlijden?

Bij het overlijden van een van beide partners blijft de lening voor de woning gewoon bestaan, ook als het aandeel van de overledene via het beding van aanwas naar de langstlevende gaat. Het beding regelt wie eigenaar wordt, maar het wist de schuld tegenover de bank niet uit. De langstlevende moet de terugbetaling dus meestal zelf verderzetten.

Dat punt wordt bij de aankoop vaak vergeten, omdat de aandacht vooral naar de eigendom gaat. Toch is het belangrijk om beide zaken samen te bekijken. Wie de lening samen aangaat, is doorgaans ook samen aansprakelijk voor de volledige schuld. Na een overlijden kan de bank bijgevolg bij de langstlevende aankloppen, en de familie van de overledene kan daar in bepaalde gevallen ook mee te maken krijgen als de nalatenschap wordt aanvaard.

Waar u op kunt letten

• Schuldsaldoverzekering: vraag bij uw bank of verzekeraar na of er een verzekering is die de lening geheel of gedeeltelijk afbetaalt bij overlijden. Controleer wie er begunstigde is en voor welk deel van de lening de dekking geldt.
• Verhouding van de inbreng: draagt een partner meer af dan de andere, dan is het nuttig dat de akte en de leningsdocumenten op elkaar aansluiten. Zo vermijdt u dat de langstlevende een zware last erft zonder dat dit ooit zo bedoeld was.
• Aanvaarden of verwerpen: de erfgenamen van de overledene beslissen zelf of ze de nalatenschap aanvaarden. Bespreek met de notaris hoe dat samenhangt met het beding en met openstaande schulden.
• Herfinanciering: kan de langstlevende de lening alleen niet dragen, dan kan het nodig zijn om met de bank te praten over aanpassing van de lening of, als laatste optie, over verkoop van de woning.

Vraag de notaris en uw kredietgever daarom al voor de ondertekening om de gevolgen van een overlijden voor de lening door te nemen. Laat die afspraken schriftelijk bevestigen, zodat u en uw partner weten waar u aan toe bent. Zo kijkt u niet alleen naar wie het pand krijgt, maar ook naar wie de lasten draagt.

Veelgestelde vragen

Wat betekent aanwas of tontine?

Aanwas of tontine betekent dat het aandeel van de eerst overleden eigenaar automatisch naar de langstlevende gaat. Het is een clausule in de aankoopakte en geen erfenis. Het berust op toeval, want niemand weet wie het langst leeft.

Wat zijn de nadelen van een keuzebeding?

De belangrijkste nadelen zijn onzekerheid voor de erfgenamen en mogelijke fiscale gevolgen die per Regio verschillen. De keuze van de langstlevende bepaalt de uitkomst, en kinderen uit een eerdere relatie kunnen daardoor niets erven. Laat u daarom vooraf door een notaris adviseren.

Kan ik een beding van aanwas nog schrappen?

Een beding van aanwas schrapt u niet eenzijdig. Beide partners moeten akkoord gaan, of het pand moet worden verkocht of uitgekocht. Vraag uw notaris naar de mogelijkheden in uw situatie.